زنگ خطر در اوایل بارداری

دوران بارداري

خیلی از خانم‌های باردار، به‌خصوص خانم‌هایی که اولین بارداری خود را می‌گذرانند، سوال‌های زیادی در مورد اینکه آیا بارداری آنها طبیعی و بدون مشکل است یا نه، دارند…

به همین دلیل به محض پیش آمدن کوچک‌ترین مشکلی یا به بیمارستان و درمانگاه مراجعه می‌کنند یا با پزشک خود تماس می‌گیرند. این مطلب بیشتر برای خانم‌های بارداری است که مدام نگران تغییر حالت‌هایشان در این دوران هستند و هدفمان هم این است که بگوییم در ۳ ماهه اول بارداری باید در چه مواقعی حتما به بیمارستان مراجعه کرد یا با پزشک تماس گرفت.

خونریزی واژینال

معمولا خونریزی کم و قطره‌قطره در ماه‌های اول بارداری، طبیعی است و جای نگرانی ندارد اما اگر خونریزی شدید باشد، به طوری که حداقل

۲ تا ۳ دستمال کاغذی با آن کاملا آغشته شود، باید بلافاصله به پزشک معالج خود مراجعه کنید. این نوع خونریزی‌ها می‌توانند نشانه‌ای از سقط جنین یا وجود مشکلی در روند بارداری باشند. هرچه خون از دست رفته بدن روشن‌تر باشد باید اهمیت بیشتری به آن بدهید. اگر خونریزی همراه با دردهای شدید زیر شکم (مانند دردهای قاعدگی) باشد امکان سقط جنین افزایش می‌یابد. در صورتی‌که خونریزی بدون درد شکمی داشته باشید، ممکن است مشکلی در روند بارداری شما پیش آمده باشد و پزشک بتواند با تجویز دارو یا حتی آمپول پروژسترون این مشکل را برطرف کند. در این صورت داشتن استراحت کافی و پرهیز از کارهای سخت و سنگین برای حفظ سلامت خود و جنین?تان الزامی است. گاهی اوقات بارداری‌های خارج رحمی هم می‌توانند دلیل خونریزی در ۳ ماهه اول بارداری باشند که پزشک می‌تواند از طریق سونوگرافی آن را تشخیص دهد و اقدام به سقط جنین قانونی کند.

تهوع و استفراغ بیش از اندازه

داشتن کمی حالت تهوع و حتی استفراغ کردن در ۳ ماهه اول بارداری، امری کاملا طبیعی است که برای برخی از خانم‌های باردار پیش می‌آید اما اگر این تهوع و استفراغ‌ها به حد آزاردهنده‌ای برسند و بدن شما را در معرض کم‌آبی قرار دهند، خطرناک می‌شوند. یعنی اگر در صورت تکرر استفراغ‌های روزانه دچار سرگیجه، کاهش وزن یا خشکی دهان بشوید، باید بدانید که تعادل آب و الکترولیت‌های بدنتان به هم ریخته است و باید هرچه سریع‌تر به اولین درمانگاه محل یا پزشک معالج خود مراجعه کنید. در این صورت ممکن است تزریق سرم همراه آمپول ویتامین B6 برایتان تجویز شود. مصرف آب، آبمیوه و دوغ فراوان در اینگونه مواقع برای یک خانم باردار الزامی می‌شود.

تب بالا

درجه حرارت بدن یک خانم باردار نباید بیش از ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا ۱۰۱ درجه فارنهایت باشد. تب بالا می‌تواند نشان‌دهنده وجود نوعی عفونت در بدن باشد. با این حساب اگر در طول بارداری احساس کردید بدنتان بیش از اندازه داغ است، امکان دارد به یک بیماری عفونی مبتلا شده باشید و پشت گوش انداختن این موضوع یا درمان‌های خودسرانه باعث آسیب رسیدن به جنینتان می‌شود. اگر تب بالا با دردهای مفصلی و التهاب بدن هم همراه باشد، امکان مبتلابودن به بیماری‌های عفونی و نیاز به درمان فوری افزایش می‌یابد. به همین دلیل اگر در ۳ ماهه اول بارداری دچار تب یا علایمی شبیه به آنفلوانزا شدید حتما با پزشک خود در این باره مشورت کنید و مصرف آب و مایعات فراوان را هم فراموش نکنید.

ترشح بیش از اندازه و خارش واژینال

ترشح واژینال امری کاملا طبیعی در تمام خانم‌هاست اما اگر این ترشح‌ها در ۳ ماهه اول بارداری بیش از اندازه و سفید، پنیری‌شکل و همراه با خارش باشند، ممکن است نشانه‌ای از عفونت‌های واژینال درمان‌پذیر (که قابل‌درمان هستند) یا بیماری‌های مقاربتی باشند که به هیچ عنوان نباید در طول دوران بارداری نادیده گرفته شوند چون عفونت واژینال می‌تواند باعث صدمه دیدن جنین شود. در صورت مواجهه با چنین مشکلی حتما بلافاصله پزشک خود را در جریان بگذارید و رعایت بهداشت ناحیه و پوشیدن لباس‌های زیر خشک، تمیز و نخی را هم فراموش نکنید. بهتر است تا بهبود کامل هم از داشتن رابطه زناشویی خودداری کنید.

درد یا سوزش هنگام ادرار

گاهی برخی از خانم‌های باردار از درد یا سوزش هنگام ادرار شکایت می‌کنند اما متاسفانه این مساله را چندان جدی نمی‌گیرند. درد و سوزش ادرار می‌تواند به دلیل عفونت مثانه یا مجرای ادراری باشد. درمان نکردن عفونت مثانه یا مجاری ادراری در دوران بارداری می‌تواند ابتلا به بیماری‌های جدی و مختلفی مانند عفونت، دردهای زایمان پیش از موعد یا زایمان زودرس را برای یک خانم‌ باردار به دنبال داشته باشد. گاهی عفونت مثانه یا مجرای ادراری به دلیل شستشوی ناحیه با آب‌های آلوده در مسافرت ایجاد می‌شود. به همین دلیل به خانم‌های باردار توصیه می‌شود اگر در طول سفر از سلامت آبی که قرار است خودشان را با آن بشویند، اطمینان ندارند از دستمال‌های مرطوب بهداشتی یا آب سالم و مطمئن برای این کار کمک بگیرند تا به دردسر نیفتند. حفظ بهداشت این ناحیه در طول دوران درمان هم لازم است.

پادرد و سردرد شدید

دردهای ماهیچه‌ای یا گرفتگی و درد ساق پا در تمام خانم‌های باردار اتفاق نمی‌افتد اما از آنجایی که احتمال لخته‌شدن یا بالا رفتن غلظت خون در دوران بارداری افزایش می‌یابد بنابراین مواجهه با چنین دردهایی هم در ۳ ماهه اول بارداری دور از انتظار نخواهد بود. لخته?شدن خون در قسمت‌های تحتانی بدن به خصوص پاها می‌تواند منجر به احساس درد در ناحیه ساق پا شود و این لخته شدن یا بالارفتن غلظت خون در مغز هم می‌تواند سردردهای شدیدی را برای یک خانم باردار در پی داشته باشد. با این حساب اگر سابقه غلظت یا لخته‌شدن خون دارید یا اگر از سردرد و پادرد شدیدی در دوران بارداری رنج می‌برید، باید هرچه سریع‌تر پزشک خود را در جریان بگذارید تا داروهای لازم برای درمان این مشکل شما تجویز شود.

ابتلا به بیماری‌های مزمن

برخی از خانم‌ها پیش از باردارشدن به بیماری‌های مزمنی مانند تیروئید، دیابت، فشارخون بالا، آسم یا لوپوس مبتلا هستند و باید حتما پزشک خود را در جریان این بیماری‌ها قرار دهند و حواسشان هم به هرگونه تغییر حالتی در دوران بارداری به دلیل ابتلا به این بیماری‌ها باشد. اگر شما مبتلا به فشارخون بالا یا دیابت باشید و بیماری خود را در دوران بارداری به خوبی کنترل نکنید، ممکن است به طور ناخواسته تاثیری منفی بر سلامت جنینتان بگذارید و حتی دچار زایمانی زودرس یا پردردسر شوید. ضمن اینکه ابتلا به کم‌کاری یا پرکاری شدید تیروئید هم می‌تواند خطری جدی برای مادر و جنین در پی باشد. با این حساب به تمام مادران بارداری که از ابتلا به بیماری‌های مزمن نامبرده رنج می‌برند، توصیه می‌شود که از اولین روز بارداری با مشورت پزشک معالج خود اقدام به مصرف داروهای مختلف در زمان مناسب کنند تا مشکلی برای خود و جنینشان پیش نیاید

چند قانون طلائی تغذیه در دوران بارداری

تغذيه دوران بارداري

۱-حتی اگر تغذیه خوبی داشته‌اید رژیم غذائی خود را متعادل‌تر کنید.

تقریبا” همه بانوان باردار به مقادیر بیشتری پروتئین، بعضی از انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند اسید فولیک و آهن و کالری برای دریافت انرژی نیاز دارند. غذاهای آماده را محدود کنید زیرا آنها فقط حاوی مقادیر زیادی کالری بدون ارزش غذائی هستند.

به خاطر داشته باشید که معنای بهتر خوردن همیشه بیشترخوردن نیست. شاید تعجب کنید اما شما فقط روزانه به ۳۰۰ کالری بیشتر از قبل نیاز دارید یعنی در کل ۲۵۰۰ کالری روزانه. خیلی راحتتر از آن چیزی که فکر می‌کنید این ۳۰۰ کالری اضافه به بدن شما می‌رسد.
۲٫ از خوردن گوشت و ماهی خام و پنیرهای نرم بپرهیزید
مطلقا” به غذاهای دریائی خام مثل سوشی خام یا صدف نزدیک نشوید. همچنین از شیر پاستوریزه نشده، پنیرهائی مانند کامبرت و فتا، گوشتهای کم پخته شده یا خام پرهیز کنید. بعضی از انواع ماهی حاوی متیل جیوه می‌باشند ترکیبی که به نظر می‌رسد در دوز بالا برای مغز در حال رشد جنین و فرزند شما خطرناک است. توصیه این است که مصرف ماهی تن و نیز انواع کنسرو ماهی را به ۳۴۰ گرم (معادل دو وعده) در هفته محدود کنید. در ضمن مراقب نظافت آشپزخانه‌تان باشید. همه موارد بالا می‌توانند منبع باکتری بوده و به فرزند متولد نشده شما آسیب برسانند.

نوشیدن الکل در زمان حاملگی می‌تواند باعث آسیبهای فیزیکی، اختلالات یادگیری و مشکلات احساسی در فرزند شما شود. بنابراین تعداد زیادی از متخصصین توصیه می‌کنند که در تمام دوران بارداری از خوردن مشروبات الکی خودداری کنید.

همچنین شما باید از خوردن نوشیدنی‌های کافئین دار تا حد امکان بپرهیزید. ممکن است که تحمل این روشهای تغذیه‌ای درماههای اول برای شما خیلی ناخوشایند و سخت باشد اما توجه داشته باشید که بعضی از مطالعات نشان داده‌اند که دریافت بیش از ۴ فنجان قهوه در روز می‌تواند باعث سقط، وزن کم نوزاد و حتی مرده زائی شود. کافئین در چای، کولاها، شکلات و نوشیدنی های غیر الکلی و کاکائو نیز وجود دارد. به جای اینها دم کرده‌های بدون کافئین بیاشامید. البته بهترین روش این است که از نوشیدنیهای سالمتر مثل شیر کم چربی، آب میوه های خالص و یا یک لیوان آب با چند قطره لیمو استفاده کنید.
۳٫ از قرص های ویتامین و مواد معدنی استفاده کنید
در یک دنیای ایده آل و کامل، بدون وجود تهوع‌های صبحگاهی و ویارهای شدید، یک برنامه غذائی خوب و کامل باید شامل کلیه موادی باشد که شما در دوران بارداری به آن نیاز دارید. اما در دنیای واقعی ما، دریافت قرص‌های ویتامین به همراه مواد معدنی می‌تواند تضمین‌کننده این باشد که شما همه مواد غذائی مورد نیاز خود را دریافت می‌کنید. مطمئن شوید که داروی شما حاوی ۶۰۰ تا ۸۰۰ میکروگرم اسید فولیک است زیرا کمبود این ویتامین گروه B می‌تواند باعث نقایصی در لوله عصبی جنین مانند اسپاینا بیفیدا شود. در ماههای بعد شما معمولاً احتیاج به دریافت آهن و کلسیم خواهید داشت تا مطمئن شوید که مقادیر مورد نیاز از این مواد را دریافت می‌کنید.
افرادی که رژیم گیاهخواری داشته و یا مشکل پزشکی خاصی مانند دیابت، دیابت حاملگی، کم خونی و سابقه تولد نوزاد با وزن پایین را دارند باید با پزشک‌شان در مورد نوع ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز خود مشورت کنند.

همواره به خاطر داشته باشید که بیشتر ، همیشه بهتر نیست. از خوردن مقادیر زیاد ویتامین ها و مواد معدنی بپرهیزید زیرا این عمل می‌تواند به فرزند در حال رشد شما آسیب بزند.

تغذیه
۴٫ در دوران حاملگی رژیم نگیرید
رژیم گرفتن در دوران حاملگی به شدت برای شما و جنین‌تان خطرناک است. بسیاری از رژیم های کاهش وزن همراه با کاهش دریافت آهن، اسید فولیک و بسیاری از ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز می‌باشد. به یاد داشته باشید که افزایش وزن یکی از نشانه های مهم حاملگی طبیعی است. احتمال به دنیا آوردن نوزاد سالم در بانوانی که خوب غذا خورده و افزایش وزن طبیعی دارند بیشتر است. بنابراین اگر شما با خوردن غذاهای تازه و سالم و مقوی در حال اضافه کردن وزن هستید نگران نشوید، شما باز هم بزرگتر و چاق تر خواهید شد.
۵٫ توجه داشته باشید که به تدریج افزایش وزن پیدا کنید
به طور کلی، اگر وزن شما پیش از حاملگی مناسب بوده شما باید بین ۱۱تا ۱۵ کیلو گرم اضافه وزن پیدا کنید. اگر شما کمی‌کمبود وزن داشته اید می‌توانید قدری بیشتر مثلا ۵/۱۲ تا ۱۸کیلوگرم وزن اضافه کنید و اگر وزنتان بالا بوده باید قدری کمتر و بین ۷ تا ۵/۱۱ کیلوگرم وزن اضافه کنید. اگر شما کوتاه قد هستید (۱۵۷ سانتیمتر و یا کمتر) یا در دوران نوجوانی هستید و یا بیشتر از یک جنین دارید باید در مورد افزایش وزن مناسب با پزشک خود مشورت کنید. این که چه زمانی افزایش وزن پیدا کنید تقریبا” به اندازه میزان آن مهم است. کمترین اضافه وزن باید در سه ماهه اول باشد، بین ۹۰۰ گرم تا ۲ کیلو، و بعد به تدریج وزن شما اضافه‌تر شود؛ بیشترین اضافه وزن باید در سه ماهه آخر یعنی زمانی که جنین بیشترین رشد را دارد، اتفاق بیافتد، حدود ۴۵۰ گرم در هر هفته.
۶٫ هر چهار ساعت یک بار، یک غذای کم حجم میل کنید
حتی اگر شما سیر باشید ممکن است فرزند‌تان گرسنه باشد؛ بنابراین سعی کنید که هر ۴ ساعت یک بار چیزی میل کنید. اگر ویار دارید یا حالت تهوع یا سوزش سر دل یا سوء هاضمه، خواهید دید که دریافت ۵ یا ۶ وعده غذا با حجم کم بسیار قابل تحمل‌تر است تا خوردن سه وعده غذای پر حجم. هیچ کدام از وعده‌های غذائی خود را حذف نکنید، ممکن است که شما گرسنه نباشید اما فرزند شما مرتبا به مواد غذائی نیاز دارد.
۷٫ گاهی با خوردن مواد شیرین مورد علاقه تان از خودتان پذیرائی کنید
اگر چه غذاهای فرآوری شده و میان وعده های بسته بندی شده موجود در بازار و دسرهای شیرین نباید جزو مواد غذائی همیشگی شما باشند، اما این دلیل نمی‌شود که در دوران بارداری از همه خوراکیهای مورد علاقه خود چشم‌پوشی کنید. بعضی از جایگزین‌های خوب در این مورد می‌تواند شامل: یک دسر موزی، شربت بدون چربی و یخ زده میوه ها و یا ماستی که با بیسکویت مخلوط شده است باشد. اما یادتان باشد که اگر تسیلم وسوسه شدید و گاهی شیرینی، کیک و یا چیز مشابهی خوردید خودتان را سرزنش نکنید چون مقدار کمی‌کیک یا شیرینی اصلا به شما و فرزندتان صدمه نمی‌زند.

نکاتی مهم درمورد دوران بارداری و مراقبت های لازم

بارداري

دوران بارداری یکی از دورانی است که اکثر زوج ها این دوره را تجربه می کنند. این دوره شرایط خاص خود را دارد و افراد باید از همه لحاظ مراقبت های لازم را انجام دهند. زیرا هرگونه کار اشتباه باعث صدمه دیدن جنین می شود. جنین مستقیما از موادی که در بدن مادر وجود دارد تغذیه می کنند و همچنین اکسیژن مورد نیاز خود نیز از همین طریق به دست می اورد.

در جفت، خون مادر و جنین در کنار هم قرار می گیرد ولی با هم مخلوط نمی شود.عروق خونی بندناف در جفت ساختارهای پرزمانندی را تشکیل می دهد پرزها به سمت نواحی حاوی خون مادر پیشروی می کند و کوریون که غشایی است که مواد غذایی و… را عبور می دهد، آن ها را محصور می کند.

به دلیل اهمیت جفت در تامین نیازهای جنین با یکی از متخصصان گفت وگویی انجام داده ایم.دکتر مینا موحدی جراح زنان و مدیرگروه جراحی زنان و زایمان بیمارستان قوه قضاییه تهران در این باره چنین می گوید: در دوران بارداری ارتباط مادر و جنین از طریق جفت برقرار می شود. خون مادر به طور مستقیم وارد سلول های پرزی جفت می شود و آن ها را مشروب می کند.

در واقع ارتباط مادر وجنین از طریق سلول های پرزی جفت است. خون جنین از فضای بین این پرزها رد می شود و با خون مادر ارتباط مستقیم برقرار نمی کند. این موضوع زمانی اهمیت پیدا می کند که مسئله ایمونولوژی نوزاد و انتقال بیماری ها مطرح است.۱۲ روز بعد از بارداری حفره تشکیل شده در جفت انسان قابل تشخیص است و از روز هفدهم، جریان خون در جفت برقرار می شود.

اگر عروق و رگ های مشروب کننده جفت به وجود نیاید حاملگی غیرطبیعی است، در این صورت سلول های جفت به هم متصل می شود و به شکل تاول درمی آید. در این شرایط جفت بیمار است که در قدیم به این حالت بچه خوره می گفتند.

اگر مادر تغذیه خوبی نداشته باشد و یا به بیماری های ویروسی یا باکتریایی مبتلا شود، جفت بیمار می شود و رشد جنین به عقب می افتد؛ حتی ممکن است به مرگ جنین بینجامد.به همین دلیل متخصصان در معاینه مادران باردار علاوه بر وضعیت مادر و جنین، وضعیت جفت را نیز کاملا بررسی می کنند تا در صورت بروز مشکل، سلامت مادر و جنین به خطر نیفتد.

ساختمان جفت

وی ادامه می دهد: وزن جفت همراه با بند ناف و پرده ها و تکه های ساختمانی جفت، در پایان دوره بارداری به ۵۰۰ گرم و قطر آن به ۱۵- ۲۰سانتی متر می رسد. پزشکان برای پی بردن به وضعیت سلامت نوزاد بعد از زایمان، جفت را بررسی می کنند و هرگونه وضعیت غیرعادی، بزرگ یا کوچک بودن آن را گزارش می کنند زیرا این موضوع به تشخیص بهنگام بیماری نوزاد کمک می کند.

وی با اشاره به این که جفت مانند سدی عمل می کند که بسیاری از مواد غذایی، داروها، ویروس ها و باکتری ها نمی توانند از آن عبور کنند، می افزاید: بعضی داروها از جفت عبور می کند. به همین دلیل پزشکان سعی می کنند تا در زمان بارداری داروهایی را تجویز کنند که به مادر و جنین آسیب نرساند.

بند ناف شامل دو رگ خونی است که یکی خون بدون اکسیژن را به جفت می برد و دیگری ورید نافی جفت است که خون اکسیژن دار را به جنین می رساند.پزشک متخصص چه هنگام سونوگرافی و چه هنگام زایمان، وضعیت رگ های بندناف را بررسی می کند تا جنین برای دریافت اکسیژن مشکلی نداشته باشد.

مشکلات جفت

در حالت غیرعادی ممکن است جفت بسیار کوچک یا بزرگ باشد.التهاب جفت (ترومبوز) ممکن است به علت بیماری های میکروبی و ویروسی به وجود آید. در برخی موارد نیز به دلیل بیماری های باکتریایی یا نرسیدن خون و مواد کافی به مادر جفت کوچک می ماند و در روند اکسیژن رسانی به جنین مشکلاتی ایجاد می شود.

در بیماری ترومبوبلاستی جفت بزرگ می شود و رشد آن به صورت وزیکولی (تاول) است و در واقع جنینی وجود ندارد؛ در این شرایط باید دوره حاملگی پایان پذیرد.

تومورهای جفت که بیشتر تومورهای عروقی (همانژیوما) است نیز اگرچه شیوع کمی دارد اما باعث مشکلات جنین می شود این تومورها با کم وزنی جنین ارتباط دارد.وی با اشاره به این که زن باردار می تواند متوجه مشکل در بارداری خود شود، می افزاید: این موضوع اهمیت زیادی دارد. مادر با مشاهده درد شدید به خصوص در ماه های پایانی بارداری یا مشاهده ترشحات خون آلود و یا احساس کاهش حرکت جنین باید به پزشک مراجعه کند.

در این شرایط ممکن است وی دچار پارگی جفت شده باشد که این عارضه اورژانسی ترین مشکل برای مادر باردار و جنین وی است.همچنین در مواردی مادر بر اثر تصادف، ضربه یا تروما دچار مشکل می شود و درد شدیدی پیدا می کند؛ در این وضعیت باید بلافاصله تحت مراقبت پزشک قرار گیرد

به خصوص در حالتی که جفت در قسمت قدامی رحم قرار گرفته و به شکم مادر ضربه وارد شده است؛ زیرا در این شرایط احتمال خون ریزی جفت وجود دارد.پزشک معالج با سونوگرافی و معاینه متوجه مشکل می شود و در برخی موارد مادر تحت درمان قرار می گیرد و برای جنین مشکلی ایجاد نمی شود. درمواردی نیز حاملگی باید پایان پذیرد؛

اگر این اتفاق در ماه های پایانی بارداری روی دهد، کودک زنده می ماند.این متخصص زنان و زایمان می افزاید: در ماه های اولیه بارداری نیز مادر با مشاهده ترشح خون آلود باید به پزشک مراجعه کند؛ ممکن است جفت پایین افتاده باشد و مادر نیاز به مراقبت های ویژه دارد.

در این شرایط با سونوگرافی پزشک متوجه اشکال می شود و اقدامات لازم را انجام می دهد.چنین مادری نیاز به استراحت دارد و در بعضی موارد دارو تجویز می شود.وی ضمن توصیه به مادران درخصوص پرهیز از مصرف خودسرانه داروها، می افزاید: مادر در این دوران باید به تغذیه طبیعی خود توجه داشته باشد بهتر است مادران قبل از بارداری به پزشک و مشاور مراجعه کنند و اگر بیماری های خاصی دارند آن را با متخصص در میان بگذارند.